امواج
لا و «LQ»
و love
waves
حركت زمين توسط موج لا، تقريباً شبيه موج
«s » است، با اين تفاوت كه ذرات ماده به موازات سطح زمين و در جهت عمود
بر انتشار موج حركت كرده و ذرات در صفحه حركت قائم ندارند. انتشار اين
موج مانند تكانهايي است كه بر اثر حركت طناب به سمت چپ و راست ايجاد ميشود.
موجهاي LQ قدري سريعتر از امواج LR حركت كرده و زودتر بر روي لرزهنگاشت
ظاهر ميشوند..
امواج «P »تراكمي
اامواج
تراكمي از همهي محيطهايي كه توان تحمل فشار را دارند از جمله از
گازها، جامدات و مايعات عبور ميكنند. موجهاي تاركمي حدود 1/7 برابر
نزديكتر از موجهاي عرضي حركت ميكنند. ذراتي كه تحت تأثير موج p قرار
ميگيرند در جهت انتشار موج به جلو يا عقب نوسان ميكنند. درصورتي كه
بخشي از يك فنر را جمع كرده و به طور ناگهاني رها كنيم، فشردگي تمام
طول فنر را طي خواهد كرد و تا به انتهاي آن برسد. در اين مثال فنر در
راستاي حركت موج به ارتعاش درآمده است كه بسيار شبيه به نحوهي انتشار
امواج P است.
امواج ريلي « LR» و
Rayleigh waves
اين امواج به نحو خاصي حركت ميكنند، بدين
ترتيب كه حركت ذرات در امتداد مدارهاي دايرهاي صورت ميگيرد. درست
مانند حركت امواج در سطح اقيانوس البته جهت حركت دايرهها برخلاف جهت
حركت امواج اقيانوس است به عبارتي حركات ذرات سنگ، مداري بيضوي سپگرد
را در صفحه قائمي به طرف منشاء زمينلرزه طي ميكنند.
امواج عرضي «S»
اين امواج تنها در محيطهايي كه ميتوانند در برابر
تغيير شكل به شي مقاومت كنند، مانند محيطهاي جامد، منتشر ميگردند.
مايعات و گازها در برابر اين تغيير شكل مقاومتي نشان نميدهند بدين جهت
امواج....را منتقل نميكنند. درصورتي كه يك طناب را به ديواري متصل
كرده و سر ديگر آن را در دست گرفته و به صورت قائم حركت دهيم، در طناب
موجي ايجاد ميشود كه اين همان حالتي است كه در مورد امواج.....ديده
نميشود. طول طناب را طي كرده و به ديوار خواهد رسيد. جهت ارتعاش طناب
عمود به جهت حركت موج ايجاد شده است.
موجهاي لرزهاي
امواج
زمين لرزه را با توجه به حركتشان در داخل يا سطح زمين به دو دسته «امواج
داخلي يا پيكري» و «امواج سطحي» تقسيم ميكنند.
امواج سطحي بيشترين انرژي ناشي از تكانهاي كم عمق را دارا بوده و عامل
اصلي خرابيهاي ناشي از زمين لرزه بخصوص در مناطق مسكوني ميباشند. اين
گروه از امواج پس از تداخل موجهاي داخلي در امتداد حد فاصلها، شروع به
ارتعاش ميكرده و عمق نفوذ محدودي دارند،از اينرو همواره در نزديكي
سطحهاي ناپيوستگي متمركز ميشوند.بدين جهت در محيطهاي همگن و محيطهاي
نامحلول موجهاي سطحي نخواهيم داشت. اين امواج كه به نامهاي موجهاي
محدود شده و يا موجهاي هدايت شده نيز معروفند خود به گروههاي مختلفي
چون «امواج لاو» و «امواج ريلي» تفكيك ميگردند.
امواج داخلي يا پيكري دسته ديگري از امواج لرزهاي هستند كه در درون
زمين حركت كرده و در تمامي جهات منتشر ميشوند و باسرعتي بيش از موجهاي
سطحي حركت مينمايند .امواج داخلي نيزبه دوگروه امواج طولي يا اوليه و
امواج عرضي يا ثانويه قابل تقسيم هستند.
اين امواج توسط ويژگيهائي چون سرعت،دامنه،طول موج،دوره تناوب و فركانس
از يكديگر تميز داده ميشوند.
