زمين ساخت ورقه اي –
زمين ساخت ورقه اي
""
2 ""
قبل
از آزمايش
اهداف:
-
يادگيري اينكه سطح خارجي تر زمين تحت فشار قرار دارد.
-
كشف اينكه اين فشار باعث حركت قاره ها و اقيانوسها براي ميليون ها سال
شده است.
لغات:
-
قاره ها
-
پوسته
-
واگرايي
-
زمين
-
ورقه ها
-
تبديلي
مواد:
-
كره جغرافيايي قابل سطح شدن
زمينه:
طبق نظريه زمين ساخت ورقه اي، پوسته و گوشته بالايي زمين به ورقه هاي در
حال حركتي كه سنگ كره ناميده مي شوند، شكسته مي شود. ورقات سنگ كره
سنگهاي سخت هستند. چندين ورقه خيلي بزرگ وجود دارد كه هر كدام شامل هر دو
بخش قاره اي و اقيانوسي ميباشد. يك دو جين يا ورقه هاي كوچكتر بيشتري
وجود دارد. ورقه ها به طور متوسط 80 كيلومتر (50 مايل) ضخامت دارند.
همه ورقه ها در حال حركت ميباشند. آنها كند هستند و با سرعت هاي يك
سانتي متر تا ده سانتي متر در سال حركت ميكنند. آنها در طول قسمت بالايي
يك لاية گوشهاي در زير قرار گرفته كه سست كره ناميده ميشود، ميلغزند
كه شامل ماگماي كمي ميباشد (سنگ ذوب شده) ورقه ها براي ميليون ها سال در
حال حركت ميباشند. هنگاميكه آنها حركت ميكنند، ورقه ها در لبه هايشان
با مرزهايشان با همديگر ارتباط دارند. سه جهت اساسي يا انواع ارتباط مرزي
وجود دارد. در بعضي از مكانها، دو ورقه از هم دور مي شوند كه مرز ورقه
واگرا ناميده ميشود. جاي ديگر دو ورقه به هم نزديك ميشوند كه مرز ورقه
همگرا ناميده مي شود. سرانجام ورقه ها ميتوانند به طور افقي در كنار هم
بلغزند كه مرز ورقه تبديلي ناميده ميشود.
حركت ورقهها فشار در مرزهاي ورقهها ايجاد ميكند. نوع فشار در هر نوع
از مرز ورقه ها متفاوت ميباشد. در مرزهاي ورقه همگرا، سنگها تحت فشار
قرار ميگيرند، در مرزهاي ورقه واگرا آنها كشيده ميشوند و در مرزهاي
تبديلي آنها با فشار از كنار يكديگر ميگذرند. چون ورقه ها سنگ هاي سختي
هستند، آنها در مقابل اين حركت مقاومت مي كنند يا بشكنند و زمين لرزه
ايجاد كنند.
روشها:
در
اين فعاليت، شما اصلاحات حركت بخش خارجي زمين را معرفي و توضيح ميدهيد
كه اين حركات باعث فشار در مرزهاي ورقه ميشوند.
1 – براي كلاس توضيح دهيد كه خارجي ترين لايه زمين از سنگ تشكيل شده است
و و پوسته ناميده مي شود. مطمئن شويد كه دانش آموزان ميفهمند كه پوسته
قارهاي يا خشكي اكثرا از آب تشكيل شده است و پوسته اقيانوسي سرزميني است
كه در زير آب قرار دارد. اين نواحي را روي كره قابل مسطح شدن تشريح كند.
توضيح دهيد كه پوسته در بخش بالايي ورقه ها قرار دارد
2 – به دانش آموزان توضيح دهيد كه ورقه ها در حال حركت ميباشند. توضيح
دهيد كه سه نوع حركت بين ورقه ها وجود دارد. كلمات همگرا، واگرا و تبديلي
(لغزش/ سرخوردن) براي كلاس معرفي كنيد. از دانش آموزان بخواهيد كه كلمات
را چند بار تكرار كنند زمانيكه شما حركات را با دستهايتان تشريح ميكنيد.
توضيح دهيد كه فاشر در جايي ايجاد مي شود كه ورقه ها همديگر را لمس و از
كنار همديگر در مرزهاي همديگر حركت كنند.
3 – از دانش آموزان بخواهيد كه اين كلمات را با يك فعاليت موتوري تشريح
كنند. به آنها
بگوييد كه آنها قادر به تشريح حركات با راههاي ديگر در طي آزمايش خواهند
بود.
از دانش آموزان بخواهيد كه شانه به شانه در دو خط روبروي هم بايستند.
بخواهيد كه خطوط به سمت هم حركت كنند. توضيح دهيد كه اين شبيه ورقه هايي
است كه به هم نزديك ميشوند (كه اين مرز ورقه همگرا را تشريح ميكند). از
آنها بخواهيد كه خطوط را از هم دور كنند (اين مرز ورقه واگرا را تشريح مي
كند). از دانش آموزان بخواهيد در يك خط بايستند و يك قدم به سمت راست
بردارند زمانيكه دانش آموزان در خط دوم يك قدم به سمت چپ بر ميدارند
