زمین
ساخت ورقه ای - حوادث طبیعی و مخاطرات زمین
"" 6 ""
آزمايشگاه
اهداف: كدام نوع
غلظت
تركيب بيشترين خرابي را به بار ميآورد.
مقايسه انواع مختلف
جريانهاي گدازه
لغات:
چسبندگي
خطر آتشفشان
صفحه كار
مواد:
صفحه كار
آرد
گندم آرد شده يا ماسه
آب
بشر
مدرج
ظرف
فنجان يا جسم مخروطي
شكل
قاشق
سيني پلياستر يا
پلاستيكي
موضوع:
همانطور كه قبل از
آزمايش بحث شد، فورانهاي آتشفشاني از طرق مختلف موجب خسارت ميشوند.
جريانهاي گلي يك نوع زمين لغزش هستند. آنها مخلوطي از آب (حاصل از ذوب
برف يا يخچال) گل، سنگ و ساير مواد هستند جريانهاي گلي غلظتهاي متفاوتي
دارند. كه ضخامت و چسبندگي را تعيين ميكند. جريانهاي گلي با غلظت خيلي
زياد به آرامي حركت ميكنند و ممكن است قبل از ايجاد هر نوع خسارتي متوقف
شوند.
اغلب جريانهاي گلي كه
درصد آب بيشتري دارند به مسافتهاي طولانيتر با سرعتهاي بيشتري جريان
مييابند. آنها خطرناك بوده و اغلب انسانها و حيوانات را غرق كرده و
ساختمانها را خراب ميكنند. جريانهاي گلي اغلب اوقات در كانالهاي
رودخانهاي رسوب ميكنند.
آتشفشانها چندين جزء اصلي
دارند. در زيرزمين آتشفشان يك مخزن ماگما (سنگ مذاب) كه اتاقك ماگمايي
ناميده ميشوند. وجود دارد. اتاقك ماگمايي از طريق مجرايي به سطح زمين
راه دارد. ماگما از طريق اين شكاف بالا ميآيد زيرا دانسيته آن كمتر از
سنگهاي اطراف است و قسمت سطح زمين يا همان كراتر آتشفشان را ميشكند و
از دامنهها يا به صورت جريان گدازه جاري شده و يا خاكستر فوران ميكند.
روش:
در اين آزمايش
دانشآموزان جريان گلي را با درست كردن مخلوطي از آرد يا ماسه با آب
شبيهسازي ميكنند. و آنها سعي خواهند كرد تا مشخص كنند كه كدام نوع
تركيب ويسكوز بيشترين خرابي را به بار ميآورد.
- قسمت آتشفشان را مرور و
بحث كنيد. تصوير صفحه بعد را در كلاس نشان دهيد. درباره اينكه جمعيتهاي
متمركز در مناطق آتشفشاني ميزان خسارت را تحت تأثير قرار ميدهند. در
بحثهاي خود خسارتهاي وارد بر حيات وحش، گياهان و محيط زيست را فراموش
نكند.
2- مراحل آزمايش را به
وقت انجام دهيد. شما ميخواهيد به دانشآموزان مثالهايي از تركيبات با
ويسكوزيته زياد و كم را نشان دهيد. چند قاشق پر از مخلوط را روي جسم
مخروطي شكل و يا فنجاني كه سر و ته گذاشتهايد بريزيد. توصيه ميكنيم كه
فنجان را داخل سيني پلاستيكي بگذاريد تا ريخت و پاش به حداقل برسد. تاكيد
كنيد كه دانشآموزان در آزمايشهايشان بايد به مقدار موادي كه براي مخلوط
به كار ميبرند توجه داشته باشند. اين كار سختي است زيرا آنها بايد
اندازه دقيقي براي مخلوط به كار ببرند. توضيح دهيد كه آنها بايد آزمايش
را ياد بگيرند.
3- براي كارهاي مختلفي كه
آنها انجام ميدهند. اشاره بكنيد، براي مثال آنها بايد درباره كميت كاري
كه انجام ميدهند قبل از شروع آن فكر كنند. اين كار به آنها كمك خواهد
كرد كه مخلوط بهتري درست كنند نه اينكه هر بار مخلوطهاي اتفاقي درست
كنند.
4- محيط كاري را تميز
كنيد. اين يك آزمايش جالب اما همراه با كثیف
كاري زياد است.
5- در حالت كلي اگر مقدار
آب مخلوط زياد باشد. حركت آن سريعتر خواهد بود. همين طور وقتي خاكستر (در
مخلوط آزمايشي آرد) كمتر باشد. سريعتر جاري خواهد شد.
