زمین
ساخت ورقه ای - حوادث طبیعی و مخاطرات زمین
"" 3 ""
آزمايشگاه
اهداف:
زلزلههاي شديد،
متوسط و ضعيف را شبيهسازي كنيد.درباره اقداماتي كه
شهردار بايد هنگام وقوع زلزلههاي شديد، متوسط و ضعيف انجام دهد صحبت
كنيد.
لغات:
پس لرزه
متوسط
شديد
ضعيف
مواد:
ميز يا تخته لرزش اوليه
اسباب بازي
موضوع:
اين آزمايش براي شروع بحث
درباره اعمالي كه در هنگام زلزله بايد انجام گيرند تعيين شده است.
اجازه دهيد دانشآموزان نقش شهرداري را كه به آنها كمك خواهد كرد را بازي
كنند و فرض كنيد كه ممكن است آنها مسووليتي
را در يك بلاي بزرگتر به عهده بگيرند. تكيه اصلي اين آزمايش بر زلزله
ضعيف تا متوسط است كه در آن شهردار
بايد به آژانسهاي محلي و بيمارستانها رسيدگي كند. در هنگام وقوع يك
زلزله شديد شهر تقريباً از تمام جنبهها براي دانستن اينكه
در اثر حادثه
افراد زنده خواهند ماند بايد بررسي شود. مكانهايي مثل مراكز خريد،
بيمارستانها، جادهها و خانهها بايد به منظور مشخص كردن اينكه آيا
استفاده از آنها امنيت دارد. آزمايش شوند. خدمات شهري و ديگر سرويسها
نيز بايد بررسي شوند.
روش:
ميزان خرابي بين دو مرحله
لرزش متفاوت خواهد بود و شايد نيازمند يك مبحث خلاصه درباره پس لرزهها
باشد.
پس لرزهها بعد از يك زلزله بزرگ رخ ميدهند اغلب اوقات شما بايد مواظب
اين زلزلههاي كوچك باشيد به خصوص آنهايي كه ظرف 48 ساعت پس از
زلزله اول رخ ميدهند.
2- درصورت نياز ميزهاي لرزان
اوليه يا تختههاي لرزان
را قبل از شروع آزمايش بسازيد. ميز لرزان
اوليه شدتهاي مختلف را به خوبي كنترل ميكند اما تخته لرزان
يك آنالوگ تصحيح شده است زيرا در جهات مختلفي
ميلرزد. اگر كلاس شما با روشهاي آزمايش آشناست. ما تخته لرزان را توصيه
ميكنيم. دستور كار در زير آمده است تعداد كافي ميز براي
دانشآموزان براي كار در گروههاي 2 يا 3 نفري درست كنيد. دستورها به
شرح زير هستند:
چگونه یک
میز لرزان اولیه بسازیم؟
درصورت نياز ميزهاي لرزا ن اوليه يا تختههاي لرزا ن را قبل از شروع آزمايش بسازيد. ميز لرزا ن اوليه شدتهاي مختلف را به خوبي كنترل ميكند اما تخته لرزا ن يك آنالوگ تصحيح شده است زيرا در جهات مختلفي ميلرزد. اگر كلاس شما با روشهاي آزمايش آشناست. ما تخته لرزان را توصيه ميكنيم. دستور كار در زير آمده است تعداد كافي ميز براي دانشآموزان براي كار در گروههاي 2 يا 3 نفري درست كنيد. دستورها به شرح زير هستند:
مواد:
8 چوب بلند يا ميخ
4 نوار لاستيك ضخيم و محكم
تعدادي مهره
جعبه مقوايي نازك دردار
نخ يا سيم
در ظرف پلاستيكي
نحوه كار:
الف. قسمتي از در جعبه مقوايي را ببريد و مطابق شكل زير آن را داخل جعبه مقوايي بگذاريد.
ب. ميخها را برداشته و آنها را در قسمت داخل جعبه مقوايي فرو ببريد سپس چوبها را از قسمت بيروني جعبه آويزان كنيد. بقيه ميخها را برداشته و به در بريده جعبه فرو كنيد. مطمئن شويد كه ميخها كاملاً در لبهها نباشند چرا كه در اين صورت در اثر كشيده شدن، در جعبه پاره خواهد شد.
ج. نوارهاي لاستيكي را به ميخهاي داخل جعبه مقوايي ببنديد و سر ديگر نوارها را به ميخهاي در بريده شده ببنديد. در بريده را به داخل جعبه رها كنيد.
د. مهرهها را روي ظرف بگذاريد. و تعدادي ديگر را زير در جعبه در داخل جعبه قرار دهيد طوريكه آزادانه به سمت بالا يا پايين حركت كند.
هـ. سوراخي را در يك انتهاي جعبه درست كنيد يك نخ را به انتهاي در ببنديد و نخ را از سوراخ رد كنيد. اين نخ براي حركت دادن در است. فراموش نكنيد كه سرنخ را حتماً گره بزنيد. تا مانع از در رفتن نخ شود. حالا ميز لرز ان اوليه شما كامل است.
چگونه يك تخته لرزا ن بسازيم.
الف. يك مقوا يا چوب سخت را به ابعاد 18*12 اينچ ببريد كه ضخامت آن حدود 4/3 اينچ باشد.
ب. مهرهها را روي ظرف پلاستيكي بگذاريد. مهرهها در اين آزمايش به صورت بلبرينگ خواهند بود.
ج. تخته را روي مهرهها گذاشته و آن را تنظيم كنيد. تخته لرزا ن شما كامل است.
3- طريقه ساختن ميز يا تخته لرزا ن را براي كلاس شرح دهيد. وقتي كه ميز يا تخته را بلرزانيد، حركت سطح زمين را در يك زلزله شبيه سازي كردهايد، در زلزله انرژي در سطح زمين يا ميز لرزا ن به صورت امواج حركت ميكند. ميتوانيد شدت لرزش را با سرعت تكان دادن تخته كنترل كنيد. به دانشآموزان توضيح دهيد كه يك زلزله شديد مثل زماني كه تخته را به سرعت تكان ميدهيد روي ميدهد و زلزله ضعيف مثل تكانهاي آهسته است و يك زلزله متوسط مثل زماني است كه تخته را مابين دو حالت فوق تكان ميدهيد.
4- دانشآموزان را به صورت گروه گروه تقسيم كنيد و از هر گروه بخواهيد كه يك روستاي كوچك روي ميز لرزا ن بسازند و برايشان توضيح دهيد كه چگونه روستا را با شدتهاي متفاوت بلرزانند و پس از هر بار ويران شدن روستا از آنها بخواهيد كه روستا را دقيقاً به همان روش قبلي بازسازي كنند. و پس از هر بار لرزش ببينيد كه چه اتفاقي براي روستا ميافتد، و درباره اتفاقاتي كه در زلزلههاي ضعيف، متوسط و شديد ميافتد بحث كنيد. نتيجه بحث شما بايد اين باشد كه در شدتهاي بالاتر، ميزان ويراني خانهها بيشتر است و يك زلزله كوچك كه اغلب زلزلهها از آن نوع هستند خسارت خيلي كمي به بار ميآورند. شايد بخواهيد كه براي دانشآموزان توضيح دهيد كه فقط زلزلههايي موجب خسارت ميشوند كه در محلهايي روي ميدهند كه در آنجا خانهها و ساختمانها در برابر لرزش مقاوم ساخته نشدهاند.
5- از دانشآموزان بخواهيد كه صفحات كاري را كامل كرده و همچنين تصميماتي را كه يك شهردار بعد از هر زلزله دروغي بايد اتخاذ كند را بازگو كنند. و ليستي شامل ساختارهايي كه نياز به ارزيابي دارند مثل تماس باآژانسهاي دولتي را تنظيم كنند. قسمتي را در صفحه آزمايش براي مكانهايي ديگر كه نياز به توجه دارند. مثلاً آژانسهاي ديگري براي تماس در نظر بگيريد. در اينترنت يا دفترچه تلفن تحت عنوان «دولتي» آژانسهاي مخصوص را پيدا كنيد كه بايد آنها را در صفحه آزمايش بنويسيد.
