زمين ساخت
ورقه اي – زمين لرزه ها
"" 6 ""
آزمايش
اهداف:
تفسير لرزه نگاشتها و خسارات مربوطه
پيشبيني خسارت با نگاه كردن به لرزه نگاشت.
آلاسکا سال 1964
لغات:
مركز سطحي
موج
P
موج
S
لرزه نگاشت
امواج لرزهاي
مواد:
ورقه لرزه نگاشت
تصاوير خسارات زلزله
نقشه ايالات متحده
زمينه:
خسارت ايجاد شده توسط زلزله بر فاكتورهاي زيادي استوار است.
براي پيشبيني خسارتي كه ممكن است اتفاق بيافتد، فاكتورهاي زيادي در نظر
گرفته شود. اين فاكتورها شامل:
1- شدت زلزله
2- فاصله از كانون
3- نوع خاك كه ساختمان روي آن ساخته شده است
4- نوع موادي كه ساختمان از آن تشكيل شده است.
5- احتمال يك زمين لغزش در مناطق كوهستاني
6- احتمال ستونامي (امواج بزرگ اقيانوسي) نزديك ساحل
اگر يك شهر نزديك به مركز سطحي زلزله بزرگ باشد، (6 يا بيشتر از
6 ريشتر) ممكن است خسارت مهمي ببيند. خسارت ممكن است اساسي باشد اگر
ساختمان مقاوم نباشد. ساختمانهاي آجري براي ريزش مستندتر هستند. به
علاوه، اگر شهر روي خاكها يا زمينهاي سستهاي باشد. خسارت احتمالي
بيشتر خواهد بود، زيرا اين مواد ممكن است در طي زلزله فرو نشست يا حتي آب
بگيرند.
زمين لرزهها، توسط حركت ناگهاني و شكستن تودههاي سنگي در طول
گسلهاي از پيش موجود ايجاد ميشوند. يك گسل يك سطح شكسته در داخل پوسته
زمين ميباشد. نقطهاي روي گسل كه جابجايي شروع ميشود. كانون زلزله
ناميده ميشود، نقطهاي روي سطح زمين، مستقيماً بالاي كانون مركز سطحي
زلزله ميباشد، انرژي آزاد شده توسط زلزلهها در زمين به صورت امواج
لرزهاي حركت ميكند. دانشمندان مقياسهاي زيادي را براي اندازهگيري شدت
زلزلهها توسعه دادهاند. دو نوع متداول آن، مقياس ريشتر و مقياس اصلاح
شده فركالي ميباشد. مقياس بيشتر اندازه امواج توليد شده توسط زلزله و در
نتيجه انرژي آن را اندازه ميگيرد. مقياس ريشتر، مقياس مطلق ميباشد،
بنابراين در هرجا اين مقياس، داراي اندازه مساوي ميباشد. مقياس اصلاح
شده فركالي، احساس شخص در طي زلزله را نشان ميدهد. اين مقياس يك مقياس
نسبي ميباشد زيرا اين مقياس با اين شرايط كه شما چقدر از مركز سطحي
زلزله فاصله داريد و اينكه چقدر خسارت در اطراف شما به وجود ميايد تغيير
ميكند.
امواج
P
و S
روي يك لرزه نگاشت به آساني قابل تشخيص ميباشد، امواج
P
سريعتر از
امواج
S
مي باشند. بنابراين اولين لرزش مثبت شده توسط لرزه نگاشت هميشه به امواج
P
وابسته است زمانيكه امواج
S
ميرسند.
انرژي آنها با
امواج P
تركيب ميشوند و باعث
افزايش لرزش
ميشوند. اين موضوع باعث بزرگتر شدن امواج و سپس قويتر شدن لرزش ميشود.
اولين رسيد امواج S
بنابراين با يك افزايش مجزا در اندازه امواج روي لرزه نگاشت مشخص ميشود.
روشها:
-
مفهوم اينكه آتش فشانها و زلزلهها دادههاي لازم براي فهم حركات سنگ
كره، همانطور كه توسط نظريه زمين ساخت ورقهاي را براي كلاس مرور و بحث
كنيد.
2-
نصاوير خسارت زلزله را به كلاس نشان دهيد. شما ميتوانيد از اسلايد يا
ترانسپارنسي يا از تعاريف زير استفاده كنيد. ما پيشنهاد ميكنيم به
دانشآموزان تصاوير زير را قبل از كامل كردن آزمايش نشان دهيد، بنابراين
آنها خسارت زلزله را ميفهمند. توضيح دهيد كه خسارت در نواحي شهري به
فاكتورهاي زيادي بستگي دارد.
-
مقياسهاي ريشتر و اصلاح شده فركالي را با كلاس مرور كنيد.
3-
تكاليف را براي كلاس تعريف كنيد. توضيح دهيد كه تفسير لرزه نگاشتها و
تشريح خسارت احتمالي زلزله به تصور و تخيل نياز دارد. نكته مهم اين نيست
كه جواب درست را بگيرند. اما مهم اينست كه به آنچه كه ممكن است اتفاق
بيافتد، خوب فكر كنند.
اين حالت يك پيشبيني است، بعد از كلاس ممكن است شما از دانشآموزان
بخواهيد كه مكانهاي جغرافيايي لرزه نگاشتها را روي كاربرگ پيدا كنند.
سعي
كنيد دانشآموزان شهرها را نزديك مراكز سطحي زلزله كه ممكن است توسط
زلزله تحت تأثير قرار بگيرند، قرار دهند.
4-
چند دانشآموز را انتخاب كنيد تا يك يا بيشتر از يكي از جوابهاي خود را
براي كلاس بخوانند.
